Botulinum Toksin Tip A ile Aşırı Terleme (Hiperhidroz) Tedavisinde Modern Yaklaşımlar Nelerdir?

Botulinum Toksin Tip A ile Aşırı Terleme (Hiperhidroz) Tedavisinde Modern Yaklaşımlar Nelerdir?
Dermatolog Dr. Fatma Yıldız

Botulinum toksini, aksiller (koltuk altı), palmar (avuç içi) ve gustatuvar (yemekle tetiklenen) hiperhidroz tedavisinde yenilikçi, etkili ve güvenli bir seçenek olarak öne çıkmaktadır. Cerrahi müdahalelere ve uzun süreli topikal tedavilere göre yan etki oranı düşüktür, komplikasyon riski yok denecek kadar azdır.

• Aksiller hiperhidroz, sosyal ve profesyonel yaşamda hastalar için ciddi stres faktörü olabilir. Yıllık anti-terleme ürünlerine harcanan mübalağasız rakamlar bu problemin yaygınlığını gözler önüne sermektedir.

• Palmar hiperhidroz, özellikle sosyal iletişim ve çalışma ortamında el sıkışma gibi durumlarda kötü bir izlenime neden olabilir. Ciddi vakalarda ter ellerden damlayacak kadar yoğun olabilir.

• Gustatuvar hiperhidroz (Frey sendromu) ise yeme sırasında çene ve boyun bölgesinde oluşan lokalize terlemedir ve ileri vakalarda yemeklere ter damlaması gibi istenmeyen durumlardan şikayet edilebilir.

Botulinum Toksini Etki Mekanizması

Botulinum toksini Tip A, presinaptik asetilkolin salınımını bloke ederek terlemeyi azaltır. Bu etki, enjeksiyon yoluyla deri altı ter bezlerinin sinirsel uyarımını baskılayan bir kemodenervasyon işlemidir. Özellikle ekrin ter bezleri (aksilla, el içi, ayak tabanı) bu tedaviye en iyi yanıtı veren alanlardır.

Hiperhidroz Tedavisinde Etkinlik Süreleri

• Gustatuvar hiperhidroz: 6-17 ay
• Aksiller hiperhidroz: 2-8 ay
• Palmar hiperhidroz: 13 hafta - 12 ay

Tedavi öncesi ve sonrası kantitatif terleme değerlendirmesi (iyot-nişasta testi gibi) ile doz planlaması yapılmalıdır. Etki süreleri bireysel farklılıklar gösterebilir.

Frey Sendromunda Klinik Uygulama

Gustatuvar hiperhidrozda botulinum toksini enjeksiyonu, çok sayıda noktaya (genellikle 7-25 nokta) 1-2 cm aralıkla yapılmakta; toplamda 21-38 Ünite toksin uygulanmaktadır. Tedavi öncesi EMLA krem ile yüzeyel anestezi sağlanır.

Minor iyot-nişasta testi ile belirlenen hiperhidrotik alanlar enjeksiyon için esas alınır. 6. ayda terleme oranlarında %80’in üzerinde azalma rapor edilmiştir. En uzun subjektif fayda süresi 17,3 ay olarak gözlemlenmiştir.

Botulinum Toksin ile Hiperhidroz Tedavisinin Avantajları

• Cerrahiye alternatif non-invaziv yöntem
• Sistemik yan etkisi yoktur
• Lokalize, kontrollü uygulama
• Estetik açıdan hastanın yaşam kalitesini artırır

Botulinum toksini, hiperhidroz tedavisinde devrim niteliğinde bir adım atmış ve konservatif yöntemlere göre daha uzun süreli, güvenli ve hasta memnuniyeti yüksek sonuçlar sağlamıştır.

Bu makale, Dermatolog Dr. Fatma Yıldız tarafından bilimsel kaynaklara sadık kalınarak hazırlanmıştır. Ankara Life Polikliniği'nde botulinum toksini ile hiperhidroz tedavisi uzmanlıkla uygulanmaktadır.